Những con số biết nói từ Tây Ninh
Theo báo cáo của Sở Y tế Tây Ninh, trong 3 tháng đầu năm, toàn tỉnh ghi nhận 7 trường hợp tử vong do bệnh dại, đồng thời phát hiện 4 ổ dịch dại trên động vật. Điểm chung đáng lo ngại: Tất cả các trường hợp tử vong đều không tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại sau khi bị chó, mèo cắn.
Đáng chú ý, phần lớn nạn nhân xử trí vết thương sai cách như dùng mẹo dân gian, “lấy nọc”, đắp thuốc “truyền miệng”…
Ở Tây Ninh, tỷ lệ tiêm phòng mới đạt khoảng 34,4% tổng đàn chó, mèo. Ảnh minh họa.
Bên cạnh đó, dữ liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh cũng cho thấy toàn tỉnh có hơn 198.000 con chó, mèo, phân tán tại hơn 100.000 hộ dân. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm phòng mới đạt khoảng 34,4% tổng đàn – mức thấp so với ngưỡng an toàn cần thiết để cắt đứt lây truyền trong cộng đồng.
Đáng nói, hình thức nuôi thả rông vẫn phổ biến, thiếu chuồng trại và kiểm soát. Điều này khiến nguy cơ tiếp xúc giữa động vật mang virus và con người tăng cao, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng ven.
Trước thực trạng này, ngành y tế địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Giám sát ca bệnh, lập danh sách người phơi nhiễm, tư vấn tiêm phòng; phối hợp thú y khoanh vùng ổ dịch; tăng cường truyền thông đa nền tảng…
Không chỉ là câu chuyện của một địa phương
Thực trạng bệnh dại ở Tây Ninh không phải cá biệt. Theo thống kê của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), mỗi năm Việt Nam vẫn ghi nhận hàng chục đến gần 100 ca tử vong do bệnh dại, chủ yếu tập trung ở khu vực nông thôn, miền núi – nơi việc quản lý đàn chó, mèo và tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.
Một thực tế đáng lo: Dù vaccine phòng dại và huyết thanh kháng dại đã sẵn có, nhưng tỷ lệ người dân đi tiêm sau phơi nhiễm vẫn chưa cao. Nguyên nhân đến từ nhiều phía: Tâm lý chủ quan, tin vào mẹo dân gian, e ngại chi phí, hoặc thiếu thông tin chính xác.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo tỷ lệ tiêm phòng bệnh dại trên tổng đàn chó, mèo cần đạt tối thiểu 70%.
Ở góc độ kiểm soát nguồn lây, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tỷ lệ tiêm phòng dại trên đàn chó, mèo cần đạt tối thiểu 70% để tạo “hàng rào miễn dịch” cộng đồng. Thực tế tại nhiều địa phương, con số này vẫn chưa đạt, đặc biệt ở khu vực nuôi nhỏ lẻ, thả rông.
Một yếu tố khác là nhận thức cộng đồng. Không ít người vẫn cho rằng chó “nhà nuôi”, “hiền” thì không có nguy cơ, hoặc chỉ xử lý sơ sài khi bị cắn. Chính những suy nghĩ này đã khiến nhiều ca bệnh rơi vào tình huống đáng tiếc. Việc nâng tỷ lệ tiêm phòng cho đàn chó, mèo, quản lý nuôi nhốt, xử phạt hành vi thả rông… là những giải pháp căn cơ. Song song đó, truyền thông cần đi sâu, đi trúng vào các nhóm nguy cơ cao – nơi vẫn tồn tại thói quen xử trí sai cách sau phơi nhiễm.
Từ thực tế Tây Ninh, có thể thấy phòng chống bệnh dại không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Nông nghiệp & Môi trường (lĩnh vực thú y), chính quyền địa phương và đặc biệt là ý thức của người dân.
Không để mất “thời gian vàng” sau phơi nhiễm
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), khi bị chó hay mèo cắn hoặc cào, đặc biệt trong cao điểm mùa bệnh dại, cần rửa vết thương ngay lập tức bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 15 phút; Sau đó sát khuẩn bằng cồn 70 độ hoặc dung dịch iod; Đến cơ sở y tế sớm nhất để được tư vấn và tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại theo chỉ định; Tuyệt đối không tự ý điều trị bằng mẹo dân gian như đắp lá, hút nọc, lấy nọc…; Chủ nuôi cần tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo, không thả rông, đeo rọ mõm khi đưa ra nơi công cộng; Khi phát hiện động vật có biểu hiện nghi dại, cần báo ngay cho cơ quan thú y hoặc chính quyền địa phương…
Chó cắn, 3 người tại TPHCM tử vong do bệnh dại
