Những bệnh tuyến giáp ngày càng phổ biến trong cộng đồng

1. Bệnh tuyến giáp là gì?

Bệnh tuyến giáp là thuật ngữ chung chỉ tình trạng bệnh lý trong đó tuyến giáp sản xuất hormone không phù hợp – có thể là thừa hoặc thiếu so với nhu cầu của cơ thể. Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi.

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ, hình cánh bướm, nằm ở phía trước cổ. Tuy nhỏ bé nhưng cơ quan này lại đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhiều chức năng sống thông qua việc sản xuất các hormone chính như thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3).

Chức năng cốt lõi của tuyến giáp là kiểm soát tốc độ trao đổi chất – quá trình cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Vì mọi tế bào đều cần năng lượng để hoạt động, nên khi tuyến giáp rối loạn, toàn bộ cơ thể có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều bệnh lý và biểu hiện lâm sàng khác nhau.

2. Bệnh lý tuyến giáp nào phổ biến trong cộng đồng?

Theo TS.BS. Lê Thị Việt Hà, Trưởng khoa Bệnh lý tuyến giáp, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, bệnh lý tuyến giáp khá phổ biến trong cộng đồng. Các bệnh thường gặp nhất bao gồm cường giáp – Basedow, suy giáp, viêm tuyến giáp tự miễn Hashimoto và bướu giáp nhân. Đáng chú ý, nhân tuyến giáp ngày càng được phát hiện nhiều hơn, do thói quen khám sức khỏe định kỳ và siêu âm tuyến giáp của người dân ngày càng phổ biến.

Cường giáp: Đây là tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone so với nhu cầu của cơ thể. Ở giai đoạn nhẹ, bệnh có thể chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cường giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tim mạch, xương, cơ, chu kỳ kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Nguyên nhân gây cường giáp rất đa dạng, trong đó thường gặp nhất là bệnh Basedow. Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như viêm tuyến giáp, bướu giáp đa nhân độc, tăng hấp thu iốt (từ các chế phẩm giàu iốt như tảo bẹ, một số thuốc ho, thuốc cản quang), thuốc (ví dụ: amiodarone) hoặc sử dụng quá liều hormone tuyến giáp.

Suy giáp: Suy giáp là tình trạng tuyến giáp không sản xuất đủ hormone đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể không có triệu chứng rõ rệt hoặc biểu hiện rất kín đáo. Tuy nhiên, theo thời gian, nếu không được phát hiện và điều trị, suy giáp có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là tăng cholesterol máu và các bệnh lý tim mạch.

Viêm tuyến giáp Hashimoto: Đây là một bệnh lý tự miễn, trong đó hệ miễn dịch của cơ thể sinh các tự kháng thể chống lại tuyến giáp gây tổn thương và làm suy giảm khả năng sản xuất hormone tuyến giáp. Vì vậy, bệnh còn được gọi là viêm tuyến giáp tự miễn và là nguyên nhân thường gặp gây suy giáp. Khi nồng độ hormone tuyến giáp giảm, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, tăng cân, không chịu được lạnh. Tuy nhiên, trong một số giai đoạn (đặc biệt là giai đoạn sớm), bệnh có thể gây tăng thoáng qua hormone tuyến giáp, dẫn đến biểu hiện giống cường giáp.

Nhân tuyến giáp: Nhân tuyến giáp là các khối bất thường (có thể dạng rắn hoặc chứa dịch) hình thành trong nhu mô tuyến giáp. Phần lớn các nhân này là lành tính (không phải ung thư), tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ nhỏ là ác tính.Vì vậy, khi phát hiện nhân tuyến giáp, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ bằng các phương pháp chẩn đoán phù hợp tại các cơ sở chuyên khoa, nhằm phát hiện sớm ung thư tuyến giáp và có hướng xử trí kịp thời.

3. Các triệu chứng dễ bỏ qua của bệnh tuyến giáp

Bệnh tuyến giáp có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau. Tuy nhiên, các biểu hiện này thường không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác hoặc những thay đổi sinh lý ở các giai đoạn khác nhau của cuộc sống, khiến việc nhận diện bệnh trở nên khó khăn.

Nhìn chung, các triệu chứng của bệnh tuyến giáp có thể chia thành hai nhóm: Nhóm liên quan đến tình trạng thừa hormone tuyến giáp (cường giáp) và nhóm liên quan đến tình trạng thiếu hormone tuyến giáp (suy giáp). Các biểu hiện của hai nhóm này thường có xu hướng “trái ngược” nhau. Sự khác biệt này xuất phát từ vai trò của hormone tuyến giáp trong điều hòa chuyển hóa: Cường giáp làm tăng tốc độ trao đổi chất, trong khi suy giáp làm chậm quá trình này. Theo TS.BS. Lê Thị Việt Hà, các dấu hiệu sớm của bệnh lý tuyến giáp thường không đặc hiệu, dễ bị bỏ qua, bao gồm:

Các triệu chứng của suy giáp: Nhịp tim chậm hơn bình thường, mệt mỏi/kiệt sức, tăng cân không rõ nguyên nhân, sợ lạnh, da khô, tóc khô và thô ráp, tâm trạng chán nản (trầm), rong kinh…

Các triệu chứng của cường giáp: Nhịp tim nhanh, khó ngủ, sụt cân không rõ nguyên nhân, sợ nóng, da ẩm hoặc đổ mồ hôi nhiều, cảm giác lo lắng, cáu kỉnh hoặc căng thẳng, rối loạn kinh nguyệt hoặc vô kinh…

Bên cạnh đó, một số trường hợp chỉ được phát hiện khi xuất hiện khối vùng cổ hoặc cảm giác nuốt vướng nhẹ. Vì vậy, theo TS.BS. Lê Thị Việt Hà, người dân nên đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc nên khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở phụ nữ và những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp.

Mời bạn xem thêm:

Những lưu ý quan trọng trong quá trình điều trị bệnh tuyến giáp ở trẻ em

SKĐS – Rối loạn chức năng tuyến giáp có thể gây ảnh hưởng đến bất kỳ độ tuổi nào, trong đó có trẻ em – những đối tượng đang trong độ tuổi phát triển cả về thể chất và trí tuệ. Vì vậy, cần phát hiện và điều trị kịp thời những rối loạn hormone tuyến giáp để trẻ có thể phát triển bình thường.